Hoe er te komen ... en info over 'de fiets mee' in de Britse trein

Veerboten
Dover is goed bereikbaar per veerboot vanuit Duinkerke of Calais. Dag en nacht vertrekt om de twee uur een boot uit Duinkerke, die twee uur later in Dover aankomt. Vanuit Calais kan in anderhalf uur naar Dover gevaren worden met een frequentie van een à twee keer per uur.
Wie liever vanaf Harwich in plaats van Dover wil gaan fietsen, neemt de dag- of nachtboot vanuit Hoek van Holland.

Het is mogelijk om de bootreis vlak voor vertrek in de veerhaven te boeken, maar de kans bestaat dat de eerstvolgende boot dan al vol is.
Het is zekerder en ook voordeliger om van te voren online te boeken en een uur voor de overtocht in te checken.
Zie voor dienstregelingen en boekingen:
♦ Duinkerke – Dover, zie www.dfdsseaways.nl
♦ Calais – Dover, zie www.dfdsseaways.nl of www.poferries.nl
♦ Hoek van Holland – Harwich, zie www.stenaline.nl

Kanaaltunnel
Wie via de Kanaaltunnel wil reizen, kan op twee manieren een fiets meenemen:
♦ in de eigen auto op de shuttle trein naar Folkestone, zie www.eurotunnel.com
♦ in een fietsbusje op de shuttletrein naar Folkestone, zie www.eurotunnel.com/uk/traveller-info/vehicles/bicycles

Op de fiets naar de veerhaven van Duinkerke
Duinkerke ligt vlakbij de Vlaamse kust, die goed bereikbaar is via bewegwijzerde fietsroutes, zoals de Vlaanderen Fietsroute, een 800 km lange rondrit door alle Vlaamse provincies.

In Frankrijk wordt langzaam maar zeker gewerkt aan een prachtig fietspad (voie verte) langs de vervallen spoorweg tussen Duinkerke en De Panne. Zolang dit nog niet gereed is, kan vanaf station De Panne het best over binnenwegen naar Duinkerke gefietst worden, zoals in de gids duidelijk wordt beschreven.

Vanuit Nederland is de Noordzeeroute (LF1, tussen Damme en Veurne valt deze samen met de Vlaanderen Fietsroute) een goede aanrijroute. Vanaf Breskens (per fietspont bereikbaar vanaf station Vlissingen) is het langs deze route 122 km fietsen naar Veurne, plus nog 6 km tussen de fietsknooppunten 68 (in Veurne), 9, 84 en 1 (Dorpsstraat in Adinkerke, vlakbij station De Panne).

Een variant op de Noordzeeroute is de eveneens bewegwijzerde Kustfietsroute (ook LF1), die alle Vlaamse badplaatsen verbindt. Deze route begint op de Belgische grens bij het Zwin ten zuidwesten van Cadzand-Bad (tussen de knooppunten 29 en 86; aan de Nederlandse kant van de grens werd in april 2016 nog naar het oude nummer 45 i.p.v. 86 verwezen) en kan het makkelijkst bereikt worden door vanaf de veerhaven in Breskens zo dicht mogelijk langs de kust te rijden. De Kustfietsroute gaat tot station De Panne, waar zowel de trein als de kusttram hun eindpunt hebben. Het is een van de kortste aanrijroutes vanuit Zeeland (100 km fietsen vanaf Breskens naar station De Panne, of nog 3 km korter via het fietsveer over de IJzermonding bij Nieuwpoort).

De Kustfietsroute loopt vooral door de sterk verstedelijkte ‘Costa del Vlaanderen’ en biedt af en toe vergezichten over strand en zee, vooral tussen Oostende en Westende-Bad. Ook mogen fietsen voor een paar euro mee achter in de kusttram, die de 67 km tussen de treinstations van Knokke en De Panne in 2,5 uur aflegt: bij tegenwind geen slechte deal!

Een derde route van Vlissingen naar De Panne loopt via Brugge, vaak over luwe en rustige fietspaden langs kanalen (110 km tussen Breskens en De Panne):
♦ eerst met de fietsboot van Vlissingen naar Breskens
♦ van Breskens via de Noordzeeroute (LF1) tot Damme
♦ van Damme naar Plassendale via de fietsknooppunten 34, 10, 50, 23, 27, 4, 36, 65, 21, 30, 40, 47, 66 en 29
♦ van Plassendale naar Veurne via de Noordzeeroute (LF1)
♦ van Veurne naar Adinkerke (vlakbij station De Panne) via de knooppunten 68, 9, 84 en 1.
Tussen Plassendale en Nieuwpoort kan het bij een gunstige wind leuker zijn om langs de kust te rijden (3 km langer): vanaf knooppunt 29 naar 27, 59, 26, 95 en 10; verder via de Kustfietsroute. Na de fietspont over de IJzermonding linksaf en bij knooppunt 82 rechtsaf via de Noordzeeroute naar Veurne.
 
Het netwerk van bewegwijzerde fietsknooppunten kan ook goed gebruikt worden om een aanrijroute op maat te creëren. De website www.fietsnet.be biedt de mogelijkheid om vanuit Vlaanderen en een groot deel van Nederland zelf een route tot aan de Franse grens uit te zetten.

Vanaf station De Panne is het nog bijna 40 km naar de veerhaven van Duinkerke. Helaas is de stille en fotogenieke kustdijk vanwege een versleten brug voor onbepaalde tijd afgesloten. Zolang dit duurt, moet een drukke route door de stad worden gevolgd.


Pontje bij Salcombe

Met de fiets in de trein naar de boot
Van de veerhavens is Hoek van Holland het best bereikbaar per trein. Minstens tweemaal per uur rijdt een trein van Rotterdam Centraal naar Hoek van Holland Haven. Wie hier uitstapt, ziet de veerboot naar Harwich al liggen.

Op de tweede plaats komt Calais. Vanaf station Calais Ville is het 4,5 km fietsen naar de terminal voor de boten naar Dover.

De veerhaven van Duinkerke ligt echter in the middle of nowhere. Vanaf station Duinkerke moet nog 17 km gefietst worden. Of bijna 40 km vanaf De Panne, waar elk uur een trein uit de richting Gent/Brussel/Leuven arriveert.

♦ Zie de fietsgids voor een overzicht van treinverbindingen met fietsvoorzieningen.

Voor de treinen naar Calais en Duinkerke moet eerst naar Lille worden gereisd. Elk uur rijdt een intercitytrein van Antwerpen Centraal naar Lille Flandres, soms met een overstap in Kortrijk. Hierin is plek voor fietsen zonder reserveringsmogelijkheid. Van tevoren moet een internationaal fietskaartje worden aangeschaft; in Nederland kan dit uit de 'bolle' kaartautomaten van de NS worden gehaald (de 'platte' automaten werken alleen met een OV-chipkaart en kunnen geen losse tickets printen). Wie de treinreis in België begint, moet een fietskaart naar Lille aanschaffen aan een NMBS-loket met internationale verkoop. In de meeste Belgische treinen moet bepakking van de fiets gehaald worden. Benader voor het instappen eerst de treinbegeleider om de toegang tot de fietsruimte te ontgrendelen. Ontbreekt hiervoor de tijd, zet de bepakte fiets dan tijdelijk in de gang of op een lege rolstoelplek.

Vanaf Lille Flandres vertrekt minimaal eens in de twee uur een regionale trein (TER) naar Calais Ville of Duinkerke. In deze treinen kunnen fietsen gratis mee en zonder tussenkomst van een conducteur op de daarvoor bestemde plek (meestal naast een rolstoelplaats) worden gezet.

Vanuit Nederland kunnen fietsen worden meegenomen in de intercity die vanuit de Randstad naar Antwerpen en Brussel rijdt, in de trein van Maastricht naar Luik en in de stoptrein tussen Roosendaal en Antwerpen. Er moet een internationaal fietskaartje worden aangeschaft. In hogesnelheidstreinen mogen geen ongedemonteerde fietsen meegenomen worden en is ook niet altijd ruimte voor een fiets in de voorgeschreven hoes van 90 x 120 cm.



Tonbridge Castle


De fiets mee in Britse treinen

Wie geen tijd heeft om een rondje om het Kanaal te fietsen, kan ook heel goed per trein terugreizen. In Engeland kunnen fietsen gratis mee in de trein. In de zuidoostelijke kuststreek tussen Weymouth en Dover kan of hoeft voor fietsen geen plaats gereserveerd te worden. In treinen die plaatsen ten westen van Weymouth aandoen is de vraag naar fietsplaatsen vaak groter dan het aanbod, waardoor reserveren hier verplicht is (behalve in de stoptreinen tussen Exmouth en Plymouth).

Voor langere treinreizen geldt: hoe eerder geboekt, des te lager de prijs. Op de reisdatum kan een treinreis dubbel zoveel kosten als een paar weken ervoor. Dit geldt overigens niet voor ritten met lokale treinen langs de kust tussen Weymouth en Dover (het voordeligst is om hier niet via Londen te reizen en bij stationsautomaten de optie ‘via Barnham’ aan te vinken).

Wie vanuit Zuid Engeland met de trein naar Harwich wil, ontkomt niet aan een uur fietsen tussen twee Londense stations.

Er zijn talloze spoorwegmaatschappijen in Groot-Brittannië. Een kaart die laat zien hoe het Britse spoornet over deze maatschappijen is verdeeld, is te zien op http://www.mytrainticket.co.uk/project/uploaded-media/great-britain-national-rail-railmap24.pdf.  
 
In het gebied dat in deze gids wordt beschreven, rijden treinen van de volgende maatschappijen:
♦ Southeastern Railways in het gebied tussen Londen en Dover.
♦ Southern Railways in het gebied tussen Londen en de Kanaalkust van Ashford tot Portsmouth.
♦ South West Trains in het gebied tussen Londen en de Kanaalkust van Portsmouth tot Exeter.
♦ First Great Western tussen Londen en de Kanaalkust ten westen van Exmouth, met een zijtak naar Weymouth.
♦ Cross Country Trains van Birmingham naar Bournemouth en Plymouth.
♦ Abellio Greater Anglia tussen Londen en Harwich (en het hele gebied ten noorden en oosten van Cambridge).
♦ C2C tussen Londen en alle stations op de noordoever van de Theems.

Een overkoepelende website met dienstregelingen en links naar de websites van al die maatschappijen, is www.rail.co.uk. Hier kunnen ook tickets worden geboekt (maar dat kan ook op www.virgintrainseastcoast.com, waar geen extra kosten voor het gebruik van een credit kaart in rekening worden gebracht. Geboekte tickets afhalen op station Harwich International kan echter alleen met www.rail.co.uk; bij andere sites kunnen alleen stations met een afhaalautomaat, zoals Manningtree, worden gekozen). Fietsen kunnen in het algemeen gratis meegenomen worden in de treinen, behalve op werkdagen tijdens de ochtend- en avondspits rond Londen en Brighton. Ook moet op de lange trajecten ten westen van Londen en in intercitytreinen ten noordoosten van Londen plaats gereserveerd worden. Alle regels voor het vervoeren van fietsen in Britse treinen zijn te vinden in de folder 'Cycling by Train', die ook te downloaden is op: http://www.nationalrail.co.uk/css/CycleLeaflet2015.pdf.
Tips van vakantiefietsers voor Britse treinen zijn te vinden op het wereldfietserforum: www.wereldfietser.nl/phpbb/viewtopic.php?f=27&t=5395

De Treinreiswinkel (www.treinreiswinkel.nl) verkoopt open retourtickets waarmee je in elke trein naar je bestemming kunt reizen. Deze zijn niet goedkoop, maar dwingen je niet van te voren vast te leggen met welke trein je wilt reizen. Nog meer vrijheid biedt een Britrail Pass (www.britrail.net/passes), waarmee binnen een maand op twee of meer dagen onbeperkt gereisd kan worden. Wel moeten dan soms nog fietsplekken gereserveerd worden.
Op het internet zijn met enig speurwerk veel goedkopere tickets te vinden, maar die zijn alleen geldig in de geboekte treinen. Verderop is te lezen hoe dit boekproces werkt.

Via Londen
Wie vanuit het zuiden of westen van Engeland naar Harwich wil reizen, zal via Londen moeten reizen; meestal van Paddington Station in het westen of Waterloo Sation in het zuiden naar Liverpool Street Station in het oosten. In een veilig tempo is het circa anderhalf uur fietsen van Paddington Station naar Liverpool Street Station. Ook de treinreis van Plymouth (of Exeter) naar Dover gaat via Londen. Dan moet van Paddington Station naar Victoria Station (afstand circa 5 km) worden gefietst.  Er kan langs redelijk autoluwe routes gereden worden waarvan gps-tracks beschikbaar zijn (deze zitten bij de andere gps-tracks van 'Fietsen rond het Kanaal deel 1', zie hier). Een goede fietsroute van Paddington naar Liverpool Street is ook te vinden op www.mapmyride.com/gb/london-eng/paddington-station-to-liverpool-street-s-route-23202212. Zelf een route uitstippelen kan o.a. met www.bikehike.co.uk/mapview.php (kies linksboven voor OSMcycle en zoom dan in op het centrum van Londen).
In de loop van 2016 zou er ook een 'cycle superhighway' dwars door Londen moeten komen (zie https://tfl.gov.uk/travel-information/improvements-and-projects/cycle-superhighway-east-west).

Buiten Londen om
Wie vanaf de kust tusen Dover en Weymouth naar Dover wil, kan ook buiten Londen om reizen. Ga dan via Brighton en Eastbourne naar Ashford en stap daar over op een trein naar Dover. Sneller is het niet, maar wel goedkoper dan via Londen. Online kan zo'n treinreis geboekt worden door in www.rail.co.uk of www.virgintrainseastcoast.com (de laatste site rekent geen extra kosten voor gebruik van een credit card) op 'more options' te klikken (of door later in het boekingsproces 'amend search' en vervolgens 'more options' te kiezen). Kies dan linksonder onder 'Slower Routes' voor 'Avoid London' of 'Via Barnham'.
 
Wie wel via Londen reist, moet op werkdagen rekening houden met beperkingen in de ochtend- en avondspits. In treinen die 's ochtends tussen 7:00 en 10:00 uur in Londen arriveren en in treinen die 's middags en 's avonds tussen 16:30 en 18:30 uur uit Londen vertrekken, mogen meestal geen fietsen meegenomen worden. Een uitzondering hierop zijn intercitytreinen met gereserveerde fietsplekken. Ook rond Brighton zijn er beperkingen voor fietsers tijdens de spitsuren.

Voorbeeld 1
Voorbeeld van het boeken van treinkaartjes en fietsreserveringen (in dit geval van Harwich naar Cardiff).

1. Open www.virgintrainseastcoast.com
2. Vink rechtsboven one way of return aan en vul stations, datum, gewenste vertrektijd en aantal personen in. Klik op search.
3. Onderaan het volgende scherm verschijnen nu vertrek- en aankomsttijden. Klik de blauwe info-symbooltjes achter de treintijden aan om te zien hoeveel overstaptijd er in Londen is. De software weet niet dat je op de fiets bent en laat je tussen de Londense stations Stratford en Paddington per metro reizen. Het is geen goed idee om met een bepakte fiets in de Londense metro te stappen. Het is handiger om in de trein te blijven zitten tot het eindpunt Liverpool Street Station en vandaar naar Paddington Station te fietsen.
4. Om erachter te komen hoe laat de trein Liverpool Street Station bereikt, klik je linksboven op amend search. Klik in het pop-up venster dat nu verschijnt op more options, kies via en vul in: London Liverpool Street. Klik weer op search.
5. Klik weer op een blauwe i. Nu wordt zowel de aankomsttijd in Liverpool Street als de vertrektijd in Paddington zichtbaar. De afstand tussen deze stations is circa 9 km. Wil je niet als een fietskoerier dwars door Londen scheuren, zorg dan voor minstens anderhalf uur overstaptijd of neem een duurder ticket dat ook voor latere treinen gebruikt kan worden.
6. Meer overstaptijd in Londen nodig? Klik dan weer op amend search en more options. Vul bij via nu niet Liverpool Street in, maar Blackfriars. Het programma laat je nog steeds aankomen in Liverpool Street, maar geeft je vervolgens de tijd om eerst met de metro naar Blackfriars te gaan en daarna naar Paddington. Die extra tijd maakt het mogelijk om rustig door Londen te fietsen.
7. Bovenin het scherm staan de prijzen van de verschillende tickets. Vink voor alle zekerheid ook First Class aan: soms is het namelijk goedkoper om eerste klas te reizen!
8. Worden er geen goedkope tickets getoond? Dan loont het de moeite om weer op amend search te klikken en enkele verder weg gelegen eindbestemmingen uit te proberen. Tickets naar Cardiff, dat 250 km ten westen van Londen ligt, zijn soms veel goedkoper (19 pond p.p.) dan het voordeligste ticket naar Londen (29,40 pond p.p.). (Sterker nog, het voordeligste ticket naar Reading kost 40 pond (niet treingebonden), maar naar Swindon – 1 station verder met dezelfde intercity – kun je al voor 14 pond (slechts geldig voor één trein).
9. Zodra je bovenin het scherm een tarief aanklikt, verschijnen onderaan de exacte prijzen achter de treintijden. Klik de gewenste treintijd aan en het bedrag verschijnt ook rechts in beeld. Akkoord? Klik op Buy Now.
10. In het volgende scherm kan worden gekozen voor een bepaald type stoel (bij table kom je tegenover andere reizigers te zitten, airline biedt wat meer privacy. Er kan ook voor een stiltecoupé gekozen worden. Klik daaronder op bicycle space en vul het aantal fietsen in. Klik vervolgens op continue.
11. Vink Self Service Ticket Machine at the station aan en vul het station in waar je de tickets wilt ophalen. Alleen op dit station kun je de bestelde tickets ophalen. (Tickets op laten sturen per post kan alleen in Groot Brittannië. Voor aanvragen uit het buitenland is dit niet mogelijk, ook niet als je een Brits adres van familie of vrienden opgeeft.)
12. Doorloop de resterende schermen en betaal per credit card.
13. Print de boekingsbevestiging uit en neem deze mee op reis. Vergeet vooral niet het confirmation number mee te nemen en dezelfde credit card waarmee je zojuist betaald hebt. Alleen met dit nummer en met deze credit card kunnen de tickets uit de automaat gehaald worden.

Langs de kust tussen Sandown en Shanklin

Voorbeeld 2
Voorbeeld van het vinden van een route buiten Londen om (in dit geval van Dover naar Poole).

Op het eerste gezicht is dit een prijzige rit. Wie simpelweg 'from Dover to Poole' invult, krijgt alleen de snelste reismogelijkheden te zien (circa 4:30 uur) met een overstap in Londen tussen de stations Waterloo East en Waterloo. Het laagste tarief is dan ₤ 77,90. Gek genoeg kost de rit Dover - Londen Waterloo East ₤ 21,70 en de rit Londen Waterloo - Poole ₤ 51,60, bij elkaar ₤ 73,30. Voor de pakweg 50 meter die je moet lopen tussen Waterloo East en Waterloo wordt dus nog eens ₤ 4,60 gerekend!

Wie bekend is met Harry Potter, weet dat de Zweinsteinexpress vertrekt van spoor 9 3/4 , dat alleen is te vinden als je dwars door het hek tussen spoor 9 en 10 loopt. Iets soortgelijks kent de Britse tarievenzoeker www.rail.co.uk. Na het invullen van het begin- en eindstation is voor dreuzels met een goede leesbril links in het 'mixing deck' de optie 'show slower routes' zichtbaar. Wie hierop klikt, tovert drie extra mogelijkheden tevoorschijn, waarvan de middelste toegang geeft tot een van de best bewaarde geheimen van het Britse spoorwegnet. Vink 'via Barnham' aan en klik vervolgens op 'update'. Nu blijkt dat je voor slechts ₤ 23,80 (voor 10 pence extra ook in de spitsuren!) van Dover naar Poole kunt boemelen en helemaal niet via Londen hoeft te reizen. Wel moet je overstappen in Ashford, Brighton en Southampton en duurt de reis gemiddeld een uurtje langer.

Ook dit tarief is niet zonder witchcraft and wizardry. Koop je in Dover een ticket naar Hastings, dan kost dat ₤ 20,40. Kies je als eindbestemming Brighton, een heel stuk verder, dan betaal je slechts ₤ 19,80. Voor hetzelfde geld krijg je zelfs een ticket naar Southampton, nog eens dubbel zo ver als Brighton!

De bodemtarieven op dit traject gelden ook als je een ticket vlak voor vertrek op een station koopt. Britse kaartjesautomaten verstaan het toverwoord 'via Barnham' eveneens en accepteren zowel cash als mastercard.